Koło Miłośników Dziejów Grudziądza Logo KMDG Herb Grudziądza

BIULETYN
KOŁA MIŁOŚNIKÓW DZIEJÓW GRUDZIĄDZA
KLUB „CENTRUM” SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ
Rok X: 2012 Numer 2 (307)
Data odczytu: 11.01.2012 Data wydania: 11.01.2012

Ryszard Byner 867. spotkanie

Kalendarz Grudziądzki 2012

2 grudnia, podczas promocji w Klubie Akcent, do rąk czytelników trafiły pierwsze egzemplarze Kalendarza Grudziądzkiego 2012. Jest to już 16. tom tego „sztandarowego” wydawnictwa Grudziądzkiego Towarzystwa Kultury, poświęconego Grudziądzowi, jego wybitnym, zasłużonym obywatelom, ciekawym wydarzeniom z przeszłości miasta nad Wisłą i Trynką.

Wiele ciekawych informacji zawierają artykuły m.in. o Towarzystwie Przemysłowym – pierwszej polskiej organizacji powstałej podczas zaboru; zapomnianym forcie Gać i sąsiadującym z nim lotnisku wojskowym, na terenie którego wybudowano duże osiedle mieszkaniowe nazwane… Lotnisko; ciekawym epizodzie z historii miasta, kiedy Grudziądz był miastem przygranicznym; przedwojennej szkole imienia Goethego, której budynek pod względem architektury, przestronności i wystroju wnętrz wyróżniał się na całe Pomorze i zadziwia do dziś; dziejach rozrywek umysłowych, których początki w Grudziądzu i okolicy sięgają połowy XIX wieku, malowniczym i wielkiej urody dworku na Zielonej Górze w powiecie grudziądzkim.

 

Bohaterem jednego z artykułów jest inż. Alfons Hoffmann, rodowity Grudziądzanin, absolwent a potem profesor Politechniki Gdańskiej, człowiek sukcesu. Do historii przeszedł jako twórca polskiej elektroenergetyki, m.in. zbudował pierwszą polską elektrownię w Gródku nad Wdą, która od prawie 90 lat produkuje ekologiczną energię elektryczną. Dał się poznać także jako wielki humanista o szerokich i wszechstronnych zainteresowaniach, miłośnik polskiej pieśni, tańców ludowych, zabytków, turystyki i krajoznawstwa, społecznik. To on zainicjował powstanie w 1912 r. Związku Kół Śpiewaczych, który dał początek zorganizowanemu ruchowi śpiewaczemu na Pomorzu, obchodzącemu swoje stulecie. W pełni zasłużył na miano człowieka renesansu.  

W Kalendarzu nie brakuje akcentu olimpijskiego, jako że w przyszłym roku odbędą się kolejne igrzyska w Londynie. Z tej okazji przypomniano – po raz pierwszy w jednej publikacji – wszystkie dotychczasowe starty Grudziądzan na olimpijskich arenach. Okazuje się, że w największym święcie sportowców, jakim są igrzyska olimpijskie, uczestniczyła całkiem liczna grupa zawodników wywodzących się z naszego miasta. Zwłaszcza, jeżeli uwzględnimy nie tylko sportowców z miejscowych klubów, ale także tych urodzonych w Grudziądzu lub stawiających tu pierwsze kroki w swojej karierze, a potem broniących barw klubów z innych miast oraz przedwojennych jeźdźców w mundurach, ściśle związanych ze słynnym CWK. W gronie olimpijczyków z Grudziądza są m.in. mistrzowie i medaliści igrzysk Bronisław Malinowski, Waldemar Baszanowski, Adam Królikiewicz, Kazimierz Gzowski, Kazimierz Szosland, Michał Antoniewicz, Józef Trenkwald, Karol Rómmel.

Przypadające w tym i przyszłym roku jubileusze stały się okazją do zaprezentowania dorobku: Pomorskiego Oddziału Związku Chórów i Orkiestr, utworzonego w Grudziądzu; Fundacji na Rzecz Tradycji Jazdy Polskiej, dzięki której kawaleria wróciła do
Grudziądza; chóru Alla camera, rozsławiającego Grudziądz w kraju i za granicą; Straży Miejskiej; Towarzystwa Kolekcjonerów; popularyzatorów ekslibrisu oraz przedstawienia teraźniejszości i przyszłości Telewizji Kablowej Spółdzielni Mieszkaniowej wkraczającej w epokę cyfryzacji.

W Kalendarzu kontynuowane są cykle artykułów poświęconych dziejom Kurkowego Bractwa Strzeleckiego, miejscowego teatru, a także prezentacja patronów grudziądzkich ulic, Kościołów i związków wyznaniowych w Grudziądzu (tym razem przedstawiono najmłodszą grupę protestancką w naszym mieście – zielonoświątkowców), kronika kulturalna Grudziądza (okresu międzywojennego).

Na „żałobnych kartach” zamieszczono wspomnienia o Waldemarze Baszanowskim – dwukrotnym mistrzu olimpijskim, urodzonym w Grudziądzu; Zbigniewie Szałkowskim – profesorze wielce zasłużonym dla polskiego włókiennictwa, także pochodzącym z naszego miasta; Bolesławie Krzemieniu – wybitnym nauczycielu, samorządowcu i społeczniku, honorowym prezesie Grudziądzkiego Towarzystwa Kultury, wielkim miłośniku Lwowa i Kresów Wschodnich oraz płk. dr. med. Zbigniewie Żurowskim – b. komendancie grudziądzkiego Szpitala Wojskowego.

Inne stałe pozycje to m.in. calendarium grudziądzkie, kalendarz imprez kulturalnych, sportowych i turystycznych w 2012 r., wykaz grudziądzkich publikacji, kącik poezji z wierszami Stanisława Poręby (1934-2010).

Najnowszy tom Kalendarza liczy ponad 250 stron i jak poprzednie wyróżnia się ciekawą i bogatą szatą graficzną.

 

SPIS TREŚCI

1. Calendarium grudziądzkie .....................................................      7

2. Skrócony kalendarz na 2013 r................................................      57

3. Patroni ulic Grudziądza (Tadeusz Rauchfleisz) .................... 59

4. Towarzystwo Przemysłowe (Mirosław Pietkiewicz)................ 63

5. Zapomniany fort (Włodzimierz Grabowski)............................        69

6. Dwór na Zielonej Górze (Adam Stenzel)................................       73

7. 100 lat Polskiego Związku Chórów i Orkiestr na Pomorzu

(Ilona Mroczkowska)..........................................................     79

8. Prof. Alfons Hoffmann -ojciec polskiej elektroenergetyki

(Tadeusz Domżalski).........................................................      87

9. Lotnisko Grudziądz (ZbigniewZawadzki)................................       95

10.    Kurkowe Bractwo Strzeleckie w latach 1920-1939

(Henryk Kamiński)..................................................................     101

11Miasto przygraniczne (Jerzy Krzyś).......................................      109

11.    Kronika kulturalna Grudziądza 1920-1939

(Ilona Mroczkowska)..........................................................     117

13.  Z dziejów rozrywek umysłowych (Krzysztof Oleszczyk)........ 123

14.      Szkoła imienia Goethego (JoannaZelmańska,

 Adam Szewczuk)..................................................................     129

15Teatr w Grudziądzu po 1945 r. (Henryk Kamiński)................        135

16.  Olimpijczycy z Grudziądza (Ryszard Byner).........................        141

17.  25 lat chóru Alla camera (AnnaJanosz).................................       153

18.  Kawaleria powróciła do Grudziądza (Karola Skowrońska)....  159

19.  Jubileusz Straży Miejskiej (Ryszard Byner)...........................       167

20.  Kościół zielonoświątkowy (Adam Stenzel).............................        173

21.  Popularyzują ekslibrisy (Henryk Stopikowski)........................       179

22.  Towarzystwo kolekcjonerów (Adam Stenzel)........................        183

23.  Z żałobnej karty.....................................................................     187

24.  Grudziądzkie publikacje (oprac. Janusz Hinz).......................        199

25.  Wiersze (Stanisław Poręba)..................................................      207

26.                Kalendarz ważniejszych imprez kulturalnych, sportowych

i turystycznych (oprac. Anna Granica)...............................       211

27.  Telewizja przyszłości (tekst sponsorowany)..........................        219

28.  Reklamy................................................................................    223



Redakcja: Tadeusz Rauchfleisz, KMDG. Logo KMDG wykonał Grzegorz Rygielski.